شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر عملکرد صادراتی با رویکرد قابلیت‌های پویا (مورد مطالعاتی: شرکت های نوشیدنی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت راهبردی، دانشکدگان مدیریت، دانشکده مدیریت کسب و کار دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استاد گروه استراتژی و سیاستگذاری کسب وکار، دانشکدگان مدیریت، دانشکدة مدیریت کسب وکار دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

در این پژوهش، با بهره‌گیری از رویکرد قابلیت‌های پویا، عوامل مؤثر بر عملکرد صادراتی شرکت‌های فعال در صنعت نوشیدنی شناسایی و بر اساس میزان اهمیت، اولویت‌بندی شده‌اند. پژوهش با رویکردی آمیخته انجام شده است؛ در بخش کیفی با مرور نظام‌مند منابع علمی و تحلیل مضمون، عوامل کلیدی استخراج و در بخش کمی با روش تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP)، اولویت آن‌ها تعیین شده است. نتایج نشان می‌دهد عوامل مدیریتی مانند قابلیت‌ها و جهت‌گیری‌های مدیران، بیشترین تأثیر را بر عملکرد صادراتی دارند. عوامل اقتصادی نظیر مزیت رقابتی، هزینه‌ها و ریسک‌های بازار در رتبه دوم و عوامل سیاسی شامل قوانین صادراتی، سیاست‌های ارزی و حمایت‌های دولتی در رتبه سوم قرار گرفتند. عوامل سازمانی نظیر منابع، قابلیت‌های داخلی و سرمایه انسانی در جایگاه چهارم، و پس از آن، عوامل فناوری مانند نوآوری و پیشرفت‌های فناورانه قرار دارند. عوامل فرهنگی و اجتماعی مانند تفاوت‌های فرهنگی و شبکه‌سازی بین‌المللی در رتبه آخر قرار گرفته‌اند. این پژوهش بر اهمیت هم‌افزایی و هماهنگی میان عوامل تأکید دارد و نقش محوری قابلیت‌های مدیریتی در جهت‌دهی به سایر عوامل از جمله نوآوری و مزیت رقابتی را برجسته می‌سازد. همچنین، توان انطباق با تحولات سریع محیط‌های سیاسی و اقتصادی به‌عنوان یک قابلیت پویا، برای موفقیت صادراتی حیاتی تلقی شده است. در پایان، پژوهش توصیه می‌کند که شرکت‌های نوشیدنی برای بهبود عملکرد صادراتی، سرمایه‌گذاری در سرمایه انسانی و فناوری‌های نوین را در اولویت قرار دهند.