الگوی هم تکاملی در اکوسیستم پلتفرمی صنعت بانکداری دیجیتال ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تخصصی، مدیریت بازرگانی- سیاست گذاری بازرگانی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

3 دانشیار، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

چکیده

در عصر تحول دیجیتال، اکوسیستم‌های پلتفرمی به‌عنوان بسترهای تعامل چندجانبه میان بازیگران مختلف، نقشی اساسی در بازآفرینی مدل‌های کسب‌وکار و خلق ارزش ایفا می‌کنند. صنعت بانکداری دیجیتال ایران، علی‌رغم ظرفیت‌های فناورانه و نوآورانه، در مسیر شکل‌دهی تعاملات هم‌افزا و هم‌تکاملی میان بانک‌ها، فین‌تک‌ها، نهادهای تنظیم‌گر و مشتریان با چالش‌هایی مواجه است.لذا، هدف پژوهش حاضر تبیین الگوی هم‌تکاملی در این اکوسیستم است. رویکرد پژوهش آمیخته (کیفی–کمّی) و راهبرد آمیخته اکتشافی- تبیینی متوالی است. در مرحله کیفی، با مرورسیستماتیک، مؤلفه‌های مؤثر بر هم‌تکاملی شناسایی و سپس با مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته تا نقطه اشباع با 15 تا 20 نفر از خبرگان این حوزه، مؤلفه‌های کلیدی استخراج گردید. سپس، با مشارکت 15 نفر از خبرگان، روابط ساختاری مؤلفه‌ها جهت بررسی قدرت نفوذ و وابستگی هر متغیر با روش‌های ISM و MICMAC تحلیل شد. در مرحله کمّی داده‌های 300 نفر از خبرگان صنعت بانکداری، گردآوری و با مدل‌سازی معادلات ساختاری مبتنی بر Smart PLS و مبتنی بر نتایح مرحله میک مک، بررسی و اعتبارسنجی شد. یافته‌ها نشان داد که طراحی و ساختار پلتفرم(با تاکید بر پلتفرم های غیربانکی) نوآری فناورانه(با تاکید بر هوش مصنوعی مولد)، امنیت و حریم خصوصی و هم آفرینی ارزش از مهم‌ترین پیشران‌های الگو هستند. همچنین شدت و جهت روابط بین عناصر الگو شناسایی و نتایج برازش مدل و قدرت تبیین سازه هاسنجیده شد. تحلیل حساسیت در شرایط بحرانی هم انجام شد . الگوی پیشنهادی پژوهش ضمن تبیین سازوکارهای هم‌تکاملی ، می‌تواند به‌عنوان ابزاری راهبردی در جهت تقویت نوآوری، ارتقای مزیت رقابتی و توسعه پایدار اکوسیستم بانکداری دیجیتال ایران مورد استفاده قرار گیرد.

موضوعات