اخلاق باور در پژوهش

اعتبار هر پژوهش به روش پژوهش آن است. نتایج یک پژوهش هنگامی می­تواند مورد پذیرش یا عدم­پذیرش قرار گیرد که  روش پژوهش آن صحیح باشد. به عنوان مثال، نمی­توانیم یک پژوهش را صرفاً به این دلیل که به نتیجۀ خاصی رسیده، قبول یا رد کنیم ولی می­توانیم بگوییم چون حجم نمونه یا روش نمونه­گیری یا نوع آزمون و ... متناسب با سوأل و فرضیه و اهداف نیست، نتایج و پیشنهادهای پژوهش قابل­اعتماد نیست.
  ویلیام کینگدون کلیفورد[1] ریاضی­دان و فیلسوف کمبریج با ارائۀ مفهوم اخلاق باور در سال 1877 به یکی از بنیادی­ترین مفاهیم اخلاق پرداخت. عملیاتی­ترین تعریف اخلاق را می­توان کاهش رنج دیگران دانست، هر عمل و باوری که به دیگران زیان برساند و باعث افزایش رنج آنان شود، عملی غیراخلاقی تلقی می­گردد. بسیاری از اعمال نادرست یا درست اخلاقی به باورهای ما بستگی دارد. بنابراین، از نظر او، ما در قبال باورهای خود هم مسئولیت داریم. اگر باورهای ما بر مبنای شواهد ناکافی و اصول تفکر نقادانه ایجاد نشده باشد، می­تواند به دیگران زیان برساند و عملی غیراخلاقی باشد.
 از آن­جا که پژوهش و پژوهشگران،  مهمترین عناصر تصمیم­سازی می­باشند، می‌توان مهمترین اصل اخلاقی را این گونه بیان نمود که بدون پژوهش صحیح، تصمیم­گیری نکنید. تصمیم­هایی که بر مبنای پژوهش دقیق نباشد، منجر به رنج دیگران می­شود و غیراخلاقی می­باشد. پژوهش اخلاقی، پژوهشی است که مبتنی بر باور به کاهش رنج دیگران و بهبود زندگی بشر باشد. باور پژوهشگر همواره باید این باشد که پژوهش او به کاهش رنج دیگران و به بهبود وضع رفاه جامعه منتهی می­شود و به گروهی آسیب نمی­رساند.
اخلاق پژوهش شامل اصولی مثل امانت­داری، احترام به مشارکت­کنندگان، رعایت اصول مربوط به تضاد منافع، داشتن تفکر نقادانه (مثل نداشتن سوگیری و داشتن فضایل اخلاقی)، رعایت منشور و کدهای اخلاقی، مباحث سرقت ادبی و تحریف و استناددهی و ... می­باشد ولی همۀ این­ها در صورتی اتفاق خواهد افتاد که به اخلاق باور در پژوهش­های خود باور داشته باشیم و در برابر شیوۀ پژوهش و پیشنهادها و نحوۀ اجرای پژوهش خود قبول مسئولیت مبتنی بر عدم­ رنج برای دیگران داشته باشیم.
باور داریم که پژوهشگران ما اخلاق باور پژوهش را مدنظر قرار می­دهند و مسئولیت اخلاقی سیر یک پژوهش از انتخاب موضوع و بیان مسأله تا پیشنهادها و انتشار پژوهش خود را در ذهن­شان خواهند داشت. 
                                                                                                                            پروفسور محسن نظری
                                                                                                                           سردبیر مجلۀ مدیریت کسب­ و ­کار نوین
 
[1] William Kingdon Clifford